Український вісник ПСИХОНЕВРОЛОГІЇ

Науково-практичний медичний журнал
ISSN 2079-0325(p)
DOI 10.36927/2079-0325

ПСИХІЧНІ РОЗЛАДИ ЯК ДЕТЕРМІНАНТИ ЗНИЖЕННЯ ПРИХИЛЬНОСТІ ДО АНТИРЕТРОВІРУСНОЇ ТЕРАПІЇ У ЛЮДЕЙ, ЯКІ ЖИВУТЬ З ВІЛ: ПРЕЦИЗІЙНИЙ ПСИХІАТРИЧНИЙ ПІДХІД

Тип статті

Рубрика

Індекс УДК:

Анотація

Прихильність до  антиретровірусної терапії (АРТ) є  ключовою умовою ефективного контролю ВІЛ-інфекції, досягнення вірусологічної супресії та попередження прогресування захворювання. Попри доступність сучасних схем лікування, значна частка людей, які живуть з ВІЛ, демонструє порушення режиму АРТ, що великою мірою може бути зумовлено наявністю психічних розладів.

Мета дослідження. Оцінити роль психічних розладів як детермінант зниження прихильності до антиретровірусної терапії у людей, які живуть з ВІЛ, та обґрунтувати доцільність застосування прецизійного психіатричного підходу у  клінічній практиці.

До дослідження було включено 132 пацієнти з ВІЛ-інфекцією, які перебували на антиретровірусній терапії не  менше шести місяців. Проведено клініко-анамнестичне, психіатричне та  клініко-психологічне обстеження з  використанням стандартизованих шкал. Прихильність до АРТ оцінювали за даними медичної документації та самооцінки пацієнтів. Для визначення предикторів порушення прихильності застосовано багатофакторний статистичний аналіз, включно з  логістичною регресією та  ROC-аналізом.

Встановлено, що наявність депресивних та органічних психічних розладів достовірно асоціюється з порушенням прихильності до АРТ. Психіатричні чинники продемонстрували вищу прогностичну значущість проти демографічних показників. Побудована прогностична модель мала високу здатність ідентифікувати пацієнтів із підвищеним ризиком порушення терапії та  адекватну відповідність прогнозованих і  фактичних результатів.

Психічні розлади є важливими детермінантами зниження прихильності до антиретровірусної терапії у людей, які живуть з ВІЛ. Інтеграція прецизійного психіатричного підходу, що  передбачає ранній скринінг, індивідуалізовані психіатричні та  психосоціальні інтервенції, може сприяти підвищенню прихильності до АРТ, покращенню клінічних результатів і  якості життя пацієнтів.

Сторінки

Рік / Номер журналу

Перелiк використаної лiтератури

  1. Joint United Nations Programme on HIV/AIDS (UNAIDS). Global HIV & AIDS statistics — Fact sheet. Geneva: UNAIDS; 2022.
  2. World Health Organization. Mental health and HIV/AIDS. WHO Report. 2022. https://www.who.int
  3. Центр громадського здоров’я МОЗ України. Статистика ВІЛ/СНІД в Україні: грудень 2024 року. https://phc.org.ua/news/statistika-vilsnid-v-ukraini-gruden-2024-roku
  4. Arashiro P, Maciel CG, Freitas FPR, et al. Adherence to antiretroviral therapy in people living with HIV with moderate or severe mental disorder. Sci Rep. 2023;13(1):3569. Published 2023 Mar 2. doi: https://doi.org/10.1038/s41598-023-30451-z
  5. Redekop WK, Mladsi D. The faces of personalized medicine: a framework for understanding its meaning and scope. Value Health. 2013;16(6 Suppl):S4-9. doi: https://doi.org/10.1016/j.jval.2013.06.005
  6. Perna G, Cuniberti F, Daccò S, Grassi M, Caldirola D. ‘Precision’ or ‘personalized’ psychiatry: different terms — same content? Fortschr Neurol Psychiatr. 2020;88(12):759-766. English. doi: https://doi.org/10.1055/a-1211-2722
  7. Perna G, Grassi M, Caldirola D, Nemeroff CB. The revolution of personalized psychiatry: will technology make it happen sooner? Psychol Med. 2018;48(5):705-713. doi: https://doi.org/10.1017/S0033291717002859
  8. Parro-Torres C, Hernández-Huerta D, Ochoa-Mangado E, Pérez-Elías MJ, Baca-García E, Madoz-Gúrpide A. Antiretroviral treatment adherence and mental disorders: observational casecontrol study in people living with HIV in Spain. AIDS Care. 2022;34(8):1064-1072. doi: https://doi.org/10.1080/09540121.2021.1944598
  9. Babicz MA, Woods SP, Fazeli P, Morgan EE. Apathy is Associated with Critical Psychological Determinants of Medication Adherence in HIV Disease. J Clin Psychol Med  2021;28(2):301-12. doi: https://doi.org/10.1007/s10880-020-09715-7
  10. Bebell LM, Kembabazi A, Musinguzi N, et al. Internalized stigma, depressive symptoms, and the modifying role of antiretroviral therapy: A cohort study in rural Uganda. SSM Ment Health. 2021;1:100034. doi: https://doi.org/10.1016/j.ssmmh.2021.100034
  11. Hsieh E, Polo R, Qian HZ, Fuster-RuizdeApodaca MJ, Del Amo Intersectionality of  stigmas and  health-related quality of  life in  people ageing with HIV in  China, Europe, and Latin America. Lancet Healthy Longev. 2022;3(3):e206-15. doi: https://doi.org/10.1016/S2666-7568(22)00003-4
  12. Gianella S, Saloner R, Curtin G, et al. A Cross-Sectional Study to Evaluate the Effects of Age and Duration of HIV Infection on Anxiety and Depression in Cisgender Men. AIDS Behav. 2022;26(1):196-203. doi: https://doi.org/10.1007/s10461-021-03373-y. Erratum in: AIDS Behav. 2022;26(1):204. doi: https://doi.org/10.1007/s10461-021-03421-7
  13. Marcus JL, Leyden WA, Alexeeff SE, et al. Comparison of Overall and Comorbidity-Free Life Expectancy Between Insured Adults With and Without HIV Infection, 2000-2016. JAMA Netw Open. 2020;3(6):e207954. Published 2020 Jun 1. doi: https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2020.7954
  14. Breen EC, Sehl ME, Shih R, et Accelerated aging with HIV begins at the time of initial HIV infection. iScience. 2022;25(7):104488. Published 2022 Jun 30. doi: https://doi.org/10.1016/j. isci.2022.104488. Erratum in: iScience. 2023;26(8):107381. doi: https://doi.org/10.1016/j.isci.2023.107381
  15. Petersen KJ, Lu T, Wisch J, et al. Effects of clinical, comorbid, and social determinants of health on  brain ageing in people with and without HIV: a retrospective case-control study. Lancet HIV. 2023;10(4):e244-e253. doi: https://doi.org/10.1016/S2352-3018(22)00373-3.  Erratum in: Lancet HIV. 2023;10(12):e762. doi: https://doi.org/10.1016/S2352-3018(23)00056-5
  16. Asrat B, Schneider M, Ambaw F, Lund C. Effectiveness of psychological treatments for depressive symptoms among people living with HIV/AIDS in low- and middle-income countries: A systematic review and meta-analysis. J Affect Disord. 2020;270:174-87. doi: https://doi.org/10.1016/j.jad.2020.03.068
  17. Lopez CM, Baker NL, Moreland AD, et al. Development and feasibility testing of an integrated PTSD and adherence intervention cognitive processing therapy-life steps (CPT-L) to improve HIV outcomes: Trial protocol. Contemp Clin Trials Commun. 2023;33:101150. doi: https://doi.org/10.1016/j.conctc.2023.101150